რომელი ყვავილები უყვარდა თამარ მეფეს? ვარდის საიდუმლო საქართველოს ოქროს ხანიდან

რომელი ყვავილები უყვარდა თამარ მეფეს? ვარდის საიდუმლო საქართველოს ოქროს ხანიდან

შეიძლება ვიცოდეთ, როგორ გამოიყურებოდა თამარ მეფე, სად ცხოვრობდა და როგორ მართავდა საქართველოს, მაგრამ ვიცით თუ არა, რომელი ყვავილი უყვარდა მას ყველაზე მეტად?

წარმოიდგინეთ XII საუკუნის საქართველო — დიდებული სასახლეები, სამეფო დარბაზები, პოეტები, მუსიკა და კულტურის აყვავების ეპოქა.

ქვეყანას მართავს თამარ მეფე — ქალი, რომლის სახელიც საუკუნეების შემდეგაც საქართველოს სიძლიერესთან, სიბრძნესა და სილამაზესთან ასოცირდება.

მაგრამ ისტორიას ერთი თითქოს უმნიშვნელო დეტალი გამორჩა.

რომელი ყვავილი გაახარებდა თამარ მეფეს? წითელი ვარდი, ნაზი ია თუ სხვა რომელიმე ყვავილი?

პასუხის საპოვნელად საქართველოს ოქროს ხანაში უნდა დავბრუნდეთ.

საიდუმლო, რომელიც ისტორიულ წყაროებში არ შემონახულა

თამარ მეფე საქართველოს 1184–1213 წლებში მართავდა. მისი მეფობის პერიოდი ქვეყნის პოლიტიკური და კულტურული აღმავლობის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ხანად მიიჩნევა.

თამარის შესახებ არაერთი ისტორიული თხზულება შეიქმნა. ვიცით მისი პოლიტიკური გადაწყვეტილებების, სამეფო კარისა და ეპოქის მნიშვნელოვანი მოვლენების შესახებ.

თუმცა, ჩვენთვის ცნობილი სანდო ისტორიული წყაროები არ გვაძლევს კონკრეტულ პასუხს, რომელი ყვავილი უყვარდა თამარ მეფეს ყველაზე მეტად.

ამიტომ იმის მტკიცება, თითქოს მისი საყვარელი ყვავილი აუცილებლად წითელი ვარდი იყო, ისტორიულად გამართლებული არ იქნება.

მაგრამ სწორედ აქ იწყება ჩვენი ამბის ყველაზე საინტერესო ნაწილი.

მიუხედავად იმისა, რომ თამარის პირადი გემოვნების შესახებ ზუსტი ინფორმაცია არ გვაქვს, მისი ეპოქის ქართული ლიტერატურა ყვავილებითა და მათი სიმბოლური მნიშვნელობებით საოცრად მდიდარია.

და მათ შორის განსაკუთრებული ადგილი ვარდს უკავია.

ვარდი — ყვავილი, რომელმაც საქართველოს ოქროს ხანის ლიტერატურაში გაიფურჩქნა

ალბათ, შემთხვევითი არ არის, რომ შოთა რუსთაველის უკვდავ პოემაში „ვეფხისტყაოსანი“ ვარდი ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული სიმბოლოა.

რუსთაველი ვარდით მხოლოდ გარეგნულ სილამაზეს არ აღწერს.

მისთვის ეს ყვავილი სიყვარულის, სიხარულის, განშორების, მონატრებისა და ადამიანის შინაგანი სამყაროს გამოხატვის საშუალებაა.

გავიხსენოთ პოემის ცნობილი სიტყვები:

„ჰხედავთ, ვარდსა უმზეობა რაგვარ ადრე დააჩნდების!“

რა საოცარი შედარებაა!

როგორც ვარდს სჭირდება მზის სინათლე, ისე სჭირდება ადამიანს სიყვარული და სითბო.

რუსთაველის პოემაში ვარდი ზოგჯერ ადამიანის სილამაზეს განასახიერებს, ზოგჯერ სიყვარულით გამოწვეულ ტკივილს, ზოგჯერ კი იმედსა და განახლებას.

აქედან შეგვიძლია დავინახოთ, რაოდენ ღრმა მნიშვნელობა ჰქონდა ყვავილის მხატვრულ სახეს თამარ მეფის ეპოქის ქართულ კულტურაში.

თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ პოემის მიხედვით თამარის საყვარელი ყვავილის დადგენა შეგვიძლია.

ერთი ფრესკა ვარძიაში და თამარ მეფის ნამდვილი სახე

საქართველოს ოქროს ხანის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ძეგლი ვარძიაა.

კლდეში გამოკვეთილი სამონასტრო კომპლექსი, მისი დარბაზები და მოხატულობა დღემდე გვახსენებს იმ ეპოქის უდიდეს კულტურულ მემკვიდრეობას.

სწორედ ვარძიის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში შემორჩა თამარ მეფის ერთ-ერთი უძველესი გამოსახულება.

საინტერესო დეტალია, რომ ამ ფრესკაზე თამარს ხელში ყვავილების თაიგული კი არა, ტაძრის მოდელი უჭირავს.

ჩვენამდე მოაღწია მეფის სამეფო სამოსმა, გვირგვინმა და მისმა ისტორიულმა გამოსახულებამ, მაგრამ არა მისი საყვარელი ყვავილის სახელმა.

ზოგჯერ ისტორიის ყველაზე მომხიბვლელი საიდუმლო სწორედ ის დეტალია, რომელიც წერილობით არ შემონახულა.

მხოლოდ ვარდი? იის სიმბოლოც ქართულ ლიტერატურაში

ვარდთან ერთად ძველ ქართულ პოეტურ სამყაროში იაც გვხვდება.

„ვეფხისტყაოსანში“ ვკითხულობთ:

„მზისა შუქთა ვერ-მჭვრეტელი ია ხმების, ვარდი ჭნების“.

ამ სტრიქონში ორი ყვავილის ხატება სიყვარულს, მონატრებასა და სინათლის საჭიროებას უკავშირდება.

დღევანდელი მკითხველისთვისაც ადვილი გასაგებია ეს გრძნობა: ზოგჯერ ერთი პატარა ყვავილი იმაზე მეტს ამბობს, ვიდრე გრძელი წერილი.

სწორედ ამიტომ ყვავილების ჩუქების ტრადიცია დღემდე ინარჩუნებს განსაკუთრებულ ემოციურ მნიშვნელობას.

როგორი თაიგული მოუხდებოდა თამარ მეფეს დღეს?

მოდით, ისტორიული ფაქტებიდან ცოტა ხნით წარმოსახვის სამყაროში გადავინაცვლოთ.

წარმოიდგინეთ, თანამედროვე ფლორისტს რომ თამარ მეფისთვის თაიგულის შექმნა დაევალოს.

როგორი იქნებოდა ეს კომპოზიცია?

შესაძლოა, მასში მთავარი ადგილი ვარდებს დაეკავებინა — ყვავილებს, რომლებმაც საუკუნეების განმავლობაში სილამაზისა და სიყვარულის სიმბოლოს მნიშვნელობა შეინარჩუნეს.

წითელი ვარდები ძლიერი გრძნობისა და სიყვარულის გამოსახატავად.

თეთრი ვარდები — პატივისცემისა და სიწმინდის ასოციაციით.

ნაზი ვარდისფერი ყვავილები კი კომპოზიციას სინაზესა და სიმსუბუქეს შემატებდა.

ასეთი თაიგული ისტორიული რეკონსტრუქცია არ იქნებოდა. ეს იქნებოდა თანამედროვე ფლორისტის შემოქმედებითი ინტერპრეტაცია, შთაგონებული თამარის ეპოქითა და ქართული ლიტერატურით.

რატომ ვჩუქნით ვარდებს სიყვარულის გამოსახატავად დღემდე?

საუკუნეები შეიცვალა.

შეიცვალა სასახლეები, სამოსი, ცხოვრების წესი და საჩუქრების გადაცემის ფორმებიც.

მაგრამ ერთი რამ თითქმის უცვლელი დარჩა — ადამიანის სურვილი, საკუთარი გრძნობები რაღაც ლამაზით გამოხატოს.

დღესაც ვარდების თაიგულს სიყვარულის ასახსნელად, მადლიერების გამოსახატავად, დაბადების დღეზე ან უბრალოდ საყვარელი ადამიანის გასახარებლად ჩუქნიან.

ზოგჯერ განსაკუთრებული მიზეზიც კი არ არის საჭირო.

სწორედ აქ ხვდება ერთმანეთს ძველი ქართული პოეზია და თანამედროვე ფლორისტიკა — ორივე ცდილობს სიყვარულის სილამაზის გადმოცემას.

ვარდების ისტორია გრძელდება Lilat Flowers-ში

ჩვენთვის, Lilat Flowers-ში, ყვავილი მხოლოდ ლამაზი საჩუქარი არ არის.

ეს არის ემოცია, რომელსაც ადამიანი სხვას უზიარებს.

თითოეული კომპოზიციის შექმნისას ვცდილობთ, ყვავილებით გადმოვცეთ ის, რისი სიტყვებით თქმაც ზოგჯერ რთულია.

თუ ვარდების ისტორია თქვენთვისაც შთამაგონებელი აღმოჩნდა, აღმოაჩინეთ ჩვენი ვარდების თაიგულების კოლექცია ან შეარჩიეთ ყვავილები თბილისში თქვენთვის ძვირფასი ადამიანისთვის.

Lilat Flowers გთავაზობთ ყვავილების მიტანას თბილისში 60 წუთიდან.

Lilat Flowers — დაუვიწყარი შთაბეჭდილებებისთვის.

ხშირად დასმული კითხვები

რომელი ყვავილი უყვარდა თამარ მეფეს?

თამარ მეფის საყვარელი ყვავილის შესახებ სანდო ისტორიული ცნობა არ არის ცნობილი. მისი ეპოქის ქართულ ლიტერატურაში კი განსაკუთრებული ადგილი ვარდს უკავია.

რა მნიშვნელობა ჰქონდა ვარდს „ვეფხისტყაოსანში“?

შოთა რუსთაველის პოემაში ვარდი სიყვარულის, სილამაზის, მონატრების, განშორებისა და განახლების სიმბოლოა.

რომელი ყვავილები გვხვდება ძველ ქართულ პოეზიაში?

ქართული პოეზიის გამორჩეული ყვავილოვანი სახეებია ვარდი და ია. ისინი ხშირად ადამიანის გრძნობებისა და სილამაზის გადმოსაცემად გამოიყენება.

სად შეიძლება ვარდების თაიგულის შეკვეთა თბილისში?

Lilat Flowers-ში შეგიძლიათ შეარჩიოთ სხვადასხვა ფერისა და სტილის ვარდების თაიგული და ისარგებლოთ თბილისში ყვავილების მიტანის სერვისით.